Bathukamma · बतुकम्मा
Monday, 19 October 2026 (New Delhi)
Story and significance
Bathukamma is Telangana's floral festival, nine days from Mahalaya Amavasya to Durgashtami during Sharad Navratri. 'Bathukamma' means 'come alive, Mother': women stack seasonal flowers such as tangedu, gunuka, banti and lotus into a colourful cone, the Bathukamma, honouring Goddess Gauri as the giver of life. One story tells of a girl who died for her honour and was blessed by the village women to 'live again' (bathuku); another of a king's daughter blessed by Lakshmi. Every evening women circle the Bathukamma, clapping and singing, and float it in a lake on the last day, Saddula Bathukamma.
बतुकम्मा तेलंगाना का पुष्प उत्सव है, शारदीय नवरात्रि में महालया अमावस्या से दुर्गाष्टमी तक नौ दिन। 'बतुकम्मा' का अर्थ है 'जीवित हो उठो, माँ': महिलाएँ तंगेडु, गुनुका, बंती (गेंदा) और कमल जैसे मौसमी फूलों को रंग-बिरंगे शंकु के आकार में सजाती हैं, जो जीवनदायिनी गौरी का रूप है। एक कथा उस बालिका की है जिसने सम्मान के लिए प्राण दिए और गाँव की स्त्रियों ने उसे 'फिर जी उठो' (बतुकु) का आशीर्वाद दिया; दूसरी लक्ष्मी के आशीर्वाद से जन्मी राजकुमारी की। हर शाम महिलाएँ बतुकम्मा के चारों ओर ताली बजाते और गाते हुए घूमती हैं, और अंतिम दिन सद्दुला बतुकम्मा पर उसे झील में प्रवाहित करती हैं।
Muhurat
Each evening for nine days from Mahalaya Amavasya (Engili Pula Bathukamma) to Durgashtami (Saddula Bathukamma).
महालया अमावस्या (एंगिलि पूल बतुकम्मा) से दुर्गाष्टमी (सद्दुला बतुकम्मा) तक नौ दिन, हर शाम।
Samagri (what you need)
- Seasonal flowers: tangedu, gunuka, banti (marigold), lotus, chamanthi and others
मौसमी फूल: तंगेडु, गुनुका, बंती (गेंदा), कमल, सेवंती आदि - A wide brass plate (thambalam) as the base
आधार के लिए पीतल की चौड़ी थाली (तांबालम) - Turmeric to make a small Gauramma on top
ऊपर छोटी गौरम्मा बनाने के लिए हल्दी - Pumpkin leaves to line the layers
परतों के बीच कद्दू के पत्ते - Prasad of a different dish each day, such as sattu or malida
हर दिन अलग प्रसाद, जैसे सत्तू या मलीदा
Puja vidhi, step by step
- Each afternoon, stack the flowers in circular layers on the plate into a cone, and place a turmeric Gauramma on top.
हर दोपहर फूलों को थाली पर गोल परतों में शंकु के आकार में सजाएँ, ऊपर हल्दी की गौरम्मा रखें। - In the evening, take the Bathukamma to the temple, an open ground or the street corner.
शाम को बतुकम्मा को मंदिर, खुले मैदान या चौराहे पर ले जाएँ। - Women stand in a circle around the Bathukammas, clapping and singing Bathukamma songs.
महिलाएँ बतुकम्माओं के चारों ओर घेरा बनाकर ताली बजाते हुए बतुकम्मा गीत गाती हैं। - On the last day, Saddula Bathukamma, carry them in procession and float them gently in a lake or pond.
अंतिम दिन, सद्दुला बतुकम्मा पर, शोभायात्रा में ले जाकर झील या तालाब में धीरे से प्रवाहित करें। - Share the day's prasad and exchange turmeric and sweets with the women.
दिन का प्रसाद बाँटें और महिलाओं के साथ हल्दी और मिठाई का आदान-प्रदान करें।
Mantra
ॐ गौर्यै नमः
Om Gauryai Namah
Do
- Use local seasonal flowers; many of them, such as tangedu and gunuka, are said to cleanse the water.
स्थानीय मौसमी फूल लें; कहा जाता है कि तंगेडु, गुनुका जैसे कई फूल जल को शुद्ध करते हैं।
Avoid
- Do not use plastic or artificial flowers that pollute the lakes.
झीलों को प्रदूषित करने वाले प्लास्टिक या नकली फूल न लगाएँ।
Read in தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം
தமிழ்
பதுகம்மா தெலங்கானாவின் பூக்களின் திருவிழா; சாரதா நவராத்திரியில் மகாளய அமாவாசை முதல் துர்காஷ்டமி வரை ஒன்பது நாட்கள். 'பதுகம்மா' என்றால் 'உயிர்த்தெழு, தாயே': பெண்கள் தங்கேடு, குனுகா, சாமந்தி, தாமரை போன்ற பருவப் பூக்களை வண்ணக் கூம்பாக அடுக்கி, உயிர் தரும் கௌரியாகப் போற்றுகிறார்கள். மானத்துக்காக உயிர் விட்ட ஒரு சிறுமிக்கு ஊர்ப் பெண்கள் 'மீண்டும் வாழ்' (பதுகு) என்று ஆசி கூறிய கதையும், லட்சுமியின் அருளால் பிறந்த இளவரசியின் கதையும் உண்டு. தினமும் மாலை பெண்கள் கை தட்டிப் பாடிப் பதுகம்மாவைச் சுற்றி வந்து, கடைசி நாள் சத்துல பதுகம்மாவில் ஏரியில் மிதக்க விடுகிறார்கள்.
- தினமும் பிற்பகல் பூக்களைத் தட்டில் வட்ட அடுக்குகளாகக் கூம்பு வடிவில் அடுக்கி மேலே மஞ்சள் கௌரம்மாவை வையுங்கள்.
- மாலையில் பதுகம்மாவைக் கோயிலுக்கோ திறந்த மைதானத்துக்கோ தெருச் சந்திக்கோ கொண்டு செல்லுங்கள்.
- பெண்கள் பதுகம்மாக்களைச் சுற்றி வட்டமாக நின்று கை தட்டிப் பதுகம்மா பாடல்கள் பாடுவார்கள்.
- கடைசி நாள் சத்துல பதுகம்மாவில் ஊர்வலமாக எடுத்துச் சென்று ஏரியிலோ குளத்திலோ மெல்ல மிதக்க விடுங்கள்.
- அன்றைய பிரசாதம் பகிர்ந்து பெண்களுடன் மஞ்சளும் இனிப்பும் பரிமாறிக்கொள்ளுங்கள்.
తెలుగు
బతుకమ్మ తెలంగాణ పూల పండుగ; శరన్నవరాత్రుల్లో మహాలయ అమావాస్య నుంచి దుర్గాష్టమి వరకు తొమ్మిది రోజులు. 'బతుకమ్మ' అంటే 'బతుకు, అమ్మా': మహిళలు తంగేడు, గునుగు, బంతి, తామర వంటి కాలానుగుణ పూలను రంగుల గోపురంగా పేర్చి, ప్రాణదాయిని గౌరమ్మగా పూజిస్తారు. మానం కోసం ప్రాణం విడిచిన ఒక అమ్మాయిని ఊరి స్త్రీలు 'బతుకమ్మా' అని దీవించిన కథ, లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహంతో పుట్టిన రాజకుమార్తె కథ ఉన్నాయి. ప్రతి సాయంత్రం స్త్రీలు చప్పట్లు కొడుతూ పాడుతూ బతుకమ్మ చుట్టూ తిరుగుతారు, చివరి రోజు సద్దుల బతుకమ్మ నాడు చెరువులో నిమజ్జనం చేస్తారు.
- ప్రతి మధ్యాహ్నం పూలను పళ్ళెంపై వృత్తాకార వరుసలుగా గోపురంలా పేర్చి పైన పసుపు గౌరమ్మను ఉంచండి.
- సాయంత్రం బతుకమ్మను గుడికి, మైదానానికి లేదా వీధి కూడలికి తీసుకెళ్ళండి.
- మహిళలు బతుకమ్మల చుట్టూ వలయంగా నిలబడి చప్పట్లు కొడుతూ బతుకమ్మ పాటలు పాడతారు.
- చివరి రోజు సద్దుల బతుకమ్మ నాడు ఊరేగింపుగా తీసుకెళ్ళి చెరువులో మెల్లగా నిమజ్జనం చేయండి.
- ఆ రోజు ప్రసాదం పంచి మహిళలతో పసుపు, స్వీట్లు ఇచ్చిపుచ్చుకోండి.
ಕನ್ನಡ
ಬತುಕಮ್ಮ ತೆಲಂಗಾಣದ ಹೂವಿನ ಹಬ್ಬ; ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಿಂದ ದುರ್ಗಾಷ್ಟಮಿಯವರೆಗೆ ಒಂಬತ್ತು ದಿನ. 'ಬತುಕಮ್ಮ' ಎಂದರೆ 'ಬದುಕು, ಅಮ್ಮಾ': ಮಹಿಳೆಯರು ತಂಗೇಡು, ಗುನುಗು, ಚೆಂಡು ಹೂವು, ತಾವರೆಯಂತಹ ಋತುಮಾನದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣದ ಗೋಪುರದಂತೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಜೀವದಾಯಿನಿ ಗೌರಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣ ತೆತ್ತ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಊರಿನ ಮಹಿಳೆಯರು 'ಮತ್ತೆ ಬದುಕು' ಎಂದು ಹರಸಿದ ಕಥೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಕಥೆ ಇವೆ. ಪ್ರತಿ ಸಂಜೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಿ ಹಾಡುತ್ತಾ ಬತುಕಮ್ಮನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತಾರೆ, ಕೊನೆಯ ದಿನ ಸದ್ದುಲ ಬತುಕಮ್ಮದಂದು ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ.
- ಪ್ರತಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಹೂವುಗಳನ್ನು ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪುರದಂತೆ ಜೋಡಿಸಿ ಮೇಲೆ ಅರಿಶಿನದ ಗೌರಮ್ಮ ಇಡಿ.
- ಸಂಜೆ ಬತುಕಮ್ಮನನ್ನು ದೇವಾಲಯ, ಮೈದಾನ ಅಥವಾ ಬೀದಿಯ ಚೌಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿರಿ.
- ಮಹಿಳೆಯರು ಬತುಕಮ್ಮಗಳ ಸುತ್ತ ವೃತ್ತವಾಗಿ ನಿಂತು ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುತ್ತಾ ಬತುಕಮ್ಮ ಹಾಡು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.
- ಕೊನೆಯ ದಿನ ಸದ್ದುಲ ಬತುಕಮ್ಮದಂದು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಕೆರೆ ಅಥವಾ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಲನೆ ತೇಲಿಬಿಡಿ.
- ಆ ದಿನದ ಪ್ರಸಾದ ಹಂಚಿ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಅರಿಶಿನ, ಸಿಹಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
മലയാളം
ബതുകമ്മ തെലങ്കാനയിലെ പുഷ്പോത്സവമാണ്; ശരന്നവരാത്രിയിൽ മഹാലയ അമാവാസി മുതൽ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി വരെ ഒൻപത് ദിവസം. 'ബതുകമ്മ' എന്നാൽ 'ജീവിക്കൂ, അമ്മേ': സ്ത്രീകൾ തങ്കേടു, ഗുനുഗു, ചെണ്ടുമല്ലി, താമര തുടങ്ങിയ കാലിക പൂക്കൾ വർണ്ണ ഗോപുരമായി അടുക്കി, ജീവദായിനിയായ ഗൗരിയായി പൂജിക്കുന്നു. മാനം കാക്കാൻ ജീവൻ വെടിഞ്ഞ ഒരു പെൺകുട്ടിയെ ഗ്രാമത്തിലെ സ്ത്രീകൾ 'വീണ്ടും ജീവിക്കൂ' എന്ന് അനുഗ്രഹിച്ച കഥയും, ലക്ഷ്മിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ജനിച്ച രാജകുമാരിയുടെ കഥയുമുണ്ട്. എല്ലാ വൈകുന്നേരവും സ്ത്രീകൾ കൈകൊട്ടിപ്പാടി ബതുകമ്മയെ വലം വെക്കുന്നു, അവസാന ദിവസം സദ്ദുല ബതുകമ്മയിൽ തടാകത്തിൽ ഒഴുക്കുന്നു.
- എല്ലാ ഉച്ചയ്ക്കും പൂക്കൾ തളികയിൽ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള അടുക്കുകളായി ഗോപുരം പോലെ അടുക്കി മുകളിൽ മഞ്ഞൾ ഗൗരമ്മയെ വെക്കുക.
- വൈകുന്നേരം ബതുകമ്മയെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്കോ മൈതാനത്തിലേക്കോ കവലയിലേക്കോ കൊണ്ടുപോകുക.
- സ്ത്രീകൾ ബതുകമ്മകൾക്ക് ചുറ്റും വട്ടത്തിൽ നിന്ന് കൈകൊട്ടി ബതുകമ്മ പാട്ടുകൾ പാടുന്നു.
- അവസാന ദിവസം സദ്ദുല ബതുകമ്മയിൽ ഘോഷയാത്രയായി കൊണ്ടുപോയി തടാകത്തിലോ കുളത്തിലോ മെല്ലെ ഒഴുക്കുക.
- അന്നത്തെ പ്രസാദം പങ്കിട്ട് സ്ത്രീകളുമായി മഞ്ഞളും മധുരവും കൈമാറുക.