Bhai Dooj · भाई दूज
Wednesday, 11 November 2026 (New Delhi)
Story and significance
Bhai Dooj, on Kartik Shukla Dwitiya, celebrates the love between brothers and sisters. Yama, the lord of death, visited his sister Yamuna on this day; she welcomed him with a tilak and a meal, and he blessed her that any brother who receives a tilak from his sister today will be protected from untimely death. It is also called Yama Dwitiya, and Bhau Beej or Bhai Phonta in other regions.
भाई दूज, कार्तिक शुक्ल द्वितीया, भाई-बहन के प्रेम का उत्सव है। इसी दिन यमराज अपनी बहन यमुना के घर गए; उन्होंने तिलक और भोजन से उनका स्वागत किया, और यमराज ने वरदान दिया कि आज जो भाई बहन से तिलक लगवाएगा, वह अकाल मृत्यु से बचेगा। इसे यम द्वितीया भी कहते हैं, और अन्य क्षेत्रों में भाऊ बीज या भाई फोंटा।
Muhurat
The tilak is done in the afternoon (aparahna) muhurat; the Panchang gives the time.
तिलक दोपहर (अपराह्न) के मुहूर्त में करें; समय पंचांग में देखें।
Samagri (what you need)
- Thali with roli or kumkum and akshat
रोली या कुमकुम और अक्षत की थाली - Diya
दीपक - Sweets and coconut (gola)
मिठाई और गोला (सूखा नारियल) - Kalawa (sacred thread)
कलावा (मौली) - Gift for the sister
बहन के लिए उपहार
Puja vidhi, step by step
- The sister prepares a thali with roli, akshat, a diya and sweets.
बहन रोली, अक्षत, दीपक और मिठाई की थाली सजाती है। - She seats her brother facing north or east and applies a tilak on his forehead.
वह भाई को उत्तर या पूर्व की ओर मुख करके बैठाकर माथे पर तिलक लगाती है। - She does his aarti, ties a kalawa if that is your custom, and feeds him a sweet.
वह उसकी आरती करती है, परंपरा हो तो कलावा बाँधती है और मिठाई खिलाती है। - She prays for his long life and well-being.
वह उसकी लंबी आयु और कुशलता की प्रार्थना करती है। - The brother gives her a gift and promises to protect her.
भाई उसे उपहार देता है और रक्षा का वचन देता है। - Many families share a meal at the sister's home, as Yama ate at Yamuna's.
कई परिवार बहन के घर भोजन करते हैं, जैसे यमराज ने यमुना के घर किया था।
Mantra
ॐ यमाय नमः
Om Yamaya Namah
Do
- Visit your sister's home and eat with her if you can.
हो सके तो बहन के घर जाकर उसके साथ भोजन करें।
Avoid
- Do not quarrel with your siblings today.
आज भाई-बहन आपस में झगड़ा न करें।
Read in தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം
தமிழ்
கார்த்திகை சுக்ல துவிதியையான பாய் தூஜ் சகோதர சகோதரிகளின் அன்பைக் கொண்டாடுகிறது. இந்நாளில் எமன் தன் சகோதரி யமுனையின் வீட்டுக்குச் சென்றான்; அவள் திலகமிட்டு உணவளித்து வரவேற்றாள்; இன்று சகோதரியிடம் திலகம் பெறும் சகோதரன் அகால மரணத்திலிருந்து காக்கப்படுவான் என்று எமன் வரம் தந்தான். இது யம துவிதியை என்றும், பிற பகுதிகளில் பாவ் பீஜ், பாய் போண்டா என்றும் அழைக்கப்படுகிறது.
- சகோதரி குங்குமம், அட்சதை, தீபம், இனிப்புடன் தட்டு தயார் செய்கிறாள்.
- சகோதரனை வடக்கு அல்லது கிழக்கு நோக்கி அமர வைத்து நெற்றியில் திலகமிடுகிறாள்.
- அவனுக்கு ஆரத்தி செய்து, வழக்கமிருந்தால் கயிறு கட்டி, இனிப்பு ஊட்டுகிறாள்.
- அவனது நீண்ட ஆயுளுக்கும் நலனுக்கும் பிரார்த்திக்கிறாள்.
- சகோதரன் பரிசளித்து அவளைக் காப்பதாக வாக்களிக்கிறான்.
- எமன் யமுனையின் வீட்டில் உண்டதுபோல், பல குடும்பங்கள் சகோதரியின் வீட்டில் உணவருந்துகின்றன.
తెలుగు
కార్తీక శుద్ధ విదియ అయిన భాయ్ దూజ్ (యమ ద్వితీయ, భగినీ హస్త భోజనం) అన్నాచెల్లెళ్ల ప్రేమను జరుపుకుంటుంది. ఈ రోజు యముడు తన సోదరి యమునను చూడటానికి వెళ్ళాడు; ఆమె తిలకం దిద్ది భోజనం పెట్టి స్వాగతించింది; ఈ రోజు సోదరి నుండి తిలకం దిద్దించుకున్న సోదరుడు అకాల మృత్యువు నుండి రక్షించబడతాడని యముడు వరమిచ్చాడు.
- సోదరి కుంకుమ, అక్షతలు, దీపం, మిఠాయితో పళ్ళెం సిద్ధం చేస్తుంది.
- సోదరుని ఉత్తరం లేదా తూర్పు వైపు కూర్చోబెట్టి నుదుట తిలకం దిద్దుతుంది.
- అతనికి హారతి ఇచ్చి, ఆచారం ఉంటే దారం కట్టి, మిఠాయి తినిపిస్తుంది.
- అతని దీర్ఘాయుష్షు, క్షేమం కోసం ప్రార్థిస్తుంది.
- సోదరుడు కానుక ఇచ్చి ఆమెను రక్షిస్తానని మాట ఇస్తాడు.
- యముడు యమున ఇంట భోజనం చేసినట్లు, చాలా కుటుంబాలు సోదరి ఇంట భోజనం చేస్తాయి.
ಕನ್ನಡ
ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ದ್ವಿತೀಯೆಯಾದ ಭಾಯಿ ದೂಜ್ (ಯಮ ದ್ವಿತೀಯೆ, ಭಾವ ಬಿದಿಗೆ) ಅಣ್ಣ ತಂಗಿಯರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಯಮ ತನ್ನ ತಂಗಿ ಯಮುನೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು; ಅವಳು ತಿಲಕವಿಟ್ಟು ಊಟ ಹಾಕಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದಳು; ಇಂದು ತಂಗಿಯಿಂದ ತಿಲಕ ಹಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಣ್ಣ ಅಕಾಲ ಮರಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಯಮ ವರ ನೀಡಿದನು.
- ತಂಗಿ ಕುಂಕುಮ, ಅಕ್ಷತೆ, ದೀಪ, ಸಿಹಿಯ ತಟ್ಟೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ.
- ಅಣ್ಣನನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಕೂರಿಸಿ ಹಣೆಗೆ ತಿಲಕ ಹಚ್ಚುತ್ತಾಳೆ.
- ಅವನಿಗೆ ಆರತಿ ಮಾಡಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದ್ದರೆ ದಾರ ಕಟ್ಟಿ, ಸಿಹಿ ತಿನ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ.
- ಅವನ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾಳೆ.
- ಅಣ್ಣ ಉಡುಗೊರೆ ಕೊಟ್ಟು ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮಾತು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
- ಯಮ ಯಮುನೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಂಗಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
മലയാളം
കാർത്തിക ശുക്ല ദ്വിതീയയിലെ ഭായി ദൂജ് (യമദ്വിതീയ) സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ സ്നേഹം ആഘോഷിക്കുന്നു. ഈ ദിവസം യമൻ തന്റെ സഹോദരിയായ യമുനയെ കാണാൻ ചെന്നു; അവൾ തിലകം ചാർത്തി ഭക്ഷണം നൽകി സ്വാഗതം ചെയ്തു; ഇന്ന് സഹോദരിയിൽ നിന്ന് തിലകം സ്വീകരിക്കുന്ന സഹോദരൻ അകാലമരണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കപ്പെടുമെന്ന് യമൻ വരം നൽകി.
- സഹോദരി കുങ്കുമം, അക്ഷതം, വിളക്ക്, മധുരം എന്നിവയുള്ള താലം ഒരുക്കുന്നു.
- സഹോദരനെ വടക്കോട്ടോ കിഴക്കോട്ടോ തിരിച്ചിരുത്തി നെറ്റിയിൽ തിലകം ചാർത്തുന്നു.
- അവന് ആരതി ഉഴിഞ്ഞ്, ആചാരമെങ്കിൽ ചരട് കെട്ടി, മധുരം നൽകുന്നു.
- അവന്റെ ദീർഘായുസ്സിനും ക്ഷേമത്തിനും പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
- സഹോദരൻ സമ്മാനം നൽകി അവളെ സംരക്ഷിക്കുമെന്ന് വാക്ക് നൽകുന്നു.
- യമൻ യമുനയുടെ വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചതുപോലെ പല കുടുംബങ്ങളും സഹോദരിയുടെ വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു.