Govardhan Puja · गोवर्धन पूजा
Tuesday, 10 November 2026 (New Delhi)
Story and significance
Govardhan Puja, the day after Diwali, remembers how young Krishna lifted Govardhan hill on his little finger to shelter the people and cows of Braj from the storms Indra sent in anger, when they worshipped the hill instead of him. After seven days Indra bowed to Krishna. So the hill is worshipped, and the Annakut, a mountain of many dishes, is offered to the Lord.
दीपावली के अगले दिन गोवर्धन पूजा उस घटना की याद है जब बालक कृष्ण ने इंद्र के क्रोध से भेजी आँधी-वर्षा से ब्रज के लोगों और गायों को बचाने के लिए छोटी उँगली पर गोवर्धन पर्वत उठा लिया था, क्योंकि लोगों ने इंद्र के बजाय पर्वत की पूजा की थी। सात दिन बाद इंद्र ने श्रीकृष्ण के आगे सिर झुकाया। इसलिए पर्वत की पूजा होती है और भगवान को अन्नकूट, अनेक व्यंजनों का पहाड़, अर्पित किया जाता है।
Muhurat
The puja is done in the morning or afternoon on Kartik Shukla Pratipada; the Panchang gives the time.
पूजा कार्तिक शुक्ल प्रतिपदा को सुबह या दोपहर में होती है; समय पंचांग में देखें।
Samagri (what you need)
- Cow dung or a clay model of Govardhan hill
गोबर या मिट्टी से बना गोवर्धन पर्वत - Small cows and Krishna figures
छोटी गायें और कृष्ण की मूर्तियाँ - Flowers, kumkum, akshat
फूल, कुमकुम, अक्षत - Many dishes for the Annakut
अन्नकूट के लिए अनेक व्यंजन - Milk, curd and sweets
दूध, दही और मिठाई - Diya and incense
दीपक और धूप
Puja vidhi, step by step
- Make a small Govardhan hill of cow dung or clay in the courtyard, with Krishna on top and cows around it.
आँगन में गोबर या मिट्टी से छोटा गोवर्धन पर्वत बनाएँ, ऊपर कृष्ण और चारों ओर गायें। - Decorate it with flowers and grass.
उसे फूलों और घास से सजाएँ। - Worship it with kumkum, akshat, milk and sweets.
कुमकुम, अक्षत, दूध और मिठाई से उसकी पूजा करें। - Walk around the Govardhan seven times (parikrama), singing Krishna's names.
कृष्ण नाम गाते हुए गोवर्धन की सात परिक्रमा करें। - Offer the Annakut, a heap of many dishes, to the Lord, and then share it as prasad.
भगवान को अन्नकूट, अनेक व्यंजनों का ढेर, अर्पित करें और फिर प्रसाद के रूप में बाँटें। - If you keep cows, bathe and decorate them and feed them well.
गायें हों तो उन्हें नहलाकर सजाएँ और अच्छा भोजन दें।
Mantra
ॐ श्री गोवर्धनाय नमः
Om Shri Govardhanaya Namah
Do
- Feed cows and thank nature for food and shelter.
गायों को भोजन दें और अन्न और आश्रय के लिए प्रकृति का आभार मानें। - Cook many dishes and share the Annakut.
अनेक व्यंजन बनाकर अन्नकूट बाँटें।
Avoid
- Do not waste the Annakut prasad.
अन्नकूट का प्रसाद बर्बाद न करें।
Read in தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം
தமிழ்
தீபாவளிக்கு மறுநாள் கோவர்த்தன பூஜை, மக்கள் இந்திரனுக்குப் பதில் மலையை வழிபட்டதால் கோபத்தில் இந்திரன் அனுப்பிய புயல் மழையிலிருந்து பிருந்தாவன மக்களையும் பசுக்களையும் காக்க சிறுவன் கண்ணன் சிறு விரலில் கோவர்த்தன மலையைத் தூக்கியதை நினைவுகூர்கிறது. ஏழு நாட்களுக்குப் பின் இந்திரன் கண்ணனைப் பணிந்தான். எனவே மலை வழிபடப்படுகிறது; பல உணவுகளின் மலையான அன்னகூடம் இறைவனுக்குப் படைக்கப்படுகிறது.
- முற்றத்தில் சாணம் அல்லது மண்ணால் சிறு கோவர்த்தன மலை செய்து, மேலே கிருஷ்ணரும் சுற்றிலும் பசுக்களும் வைக்கவும்.
- அதை மலர்களாலும் புல்லாலும் அலங்கரிக்கவும்.
- குங்குமம், அட்சதை, பால், இனிப்பால் அதை வழிபடவும்.
- கிருஷ்ண நாமம் பாடியபடி கோவர்த்தனத்தை ஏழு முறை வலம் வரவும்.
- பல உணவுகளின் குவியலான அன்னகூடத்தை இறைவனுக்குப் படைத்துப் பிரசாதமாகப் பகிரவும்.
- பசுக்கள் இருந்தால் குளிப்பாட்டி அலங்கரித்து நன்கு உணவளிக்கவும்.
తెలుగు
దీపావళి మరుసటి రోజు గోవర్ధన పూజ, ప్రజలు ఇంద్రునికి బదులు కొండను పూజించినందుకు కోపంతో ఇంద్రుడు పంపిన గాలివానల నుండి వ్రజవాసులను, గోవులను కాపాడటానికి బాల కృష్ణుడు చిటికెన వేలితో గోవర్ధన గిరిని ఎత్తిన సంఘటనను గుర్తు చేస్తుంది. ఏడు రోజుల తర్వాత ఇంద్రుడు కృష్ణునికి తలవంచాడు. అందుకే గిరిని పూజిస్తారు, ఎన్నో వంటకాల రాశి అయిన అన్నకూటాన్ని స్వామికి నివేదిస్తారు.
- వాకిట్లో పేడ లేదా మట్టితో చిన్న గోవర్ధన గిరి చేసి, పైన కృష్ణుడు, చుట్టూ ఆవులు ఉంచండి.
- దాన్ని పువ్వులు, గడ్డితో అలంకరించండి.
- కుంకుమ, అక్షతలు, పాలు, మిఠాయితో పూజించండి.
- కృష్ణ నామం పాడుతూ గోవర్ధనానికి ఏడు ప్రదక్షిణలు చేయండి.
- ఎన్నో వంటకాల రాశి అయిన అన్నకూటాన్ని స్వామికి నివేదించి ప్రసాదంగా పంచండి.
- ఆవులు ఉంటే స్నానం చేయించి అలంకరించి బాగా మేత పెట్టండి.
ಕನ್ನಡ
ದೀಪಾವಳಿಯ ಮರುದಿನ ಗೋವರ್ಧನ ಪೂಜೆ, ಜನರು ಇಂದ್ರನ ಬದಲು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಇಂದ್ರ ಕಳುಹಿಸಿದ ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆಯಿಂದ ವ್ರಜದ ಜನ ಮತ್ತು ಹಸುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಕಿರುಬೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಘಟನೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಏಳು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಇಂದ್ರ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಗಿರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅನೇಕ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ರಾಶಿಯಾದ ಅನ್ನಕೂಟವನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಸಗಣಿ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಚಿಕ್ಕ ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿ ಮಾಡಿ, ಮೇಲೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸುತ್ತ ಹಸುಗಳನ್ನಿಡಿ.
- ಅದನ್ನು ಹೂವು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ.
- ಕುಂಕುಮ, ಅಕ್ಷತೆ, ಹಾಲು, ಸಿಹಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ.
- ಕೃಷ್ಣ ನಾಮ ಹಾಡುತ್ತಾ ಗೋವರ್ಧನಕ್ಕೆ ಏಳು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ.
- ಅನೇಕ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ರಾಶಿಯಾದ ಅನ್ನಕೂಟವನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಹಂಚಿ.
- ಹಸುಗಳಿದ್ದರೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೇವು ಕೊಡಿ.
മലയാളം
ദീപാവലിയുടെ പിറ്റേന്നത്തെ ഗോവർദ്ധനപൂജ, ജനങ്ങൾ ഇന്ദ്രന് പകരം പർവ്വതത്തെ പൂജിച്ചതിൽ കോപിച്ച ഇന്ദ്രൻ അയച്ച കൊടുങ്കാറ്റിൽ നിന്നും പേമാരിയിൽ നിന്നും വ്രജവാസികളെയും പശുക്കളെയും രക്ഷിക്കാൻ ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറുവിരലിൽ ഗോവർദ്ധനപർവ്വതം ഉയർത്തിയ സംഭവം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഏഴ് ദിവസത്തിന് ശേഷം ഇന്ദ്രൻ കൃഷ്ണന് മുന്നിൽ തലകുനിച്ചു. അതിനാൽ പർവ്വതത്തെ പൂജിക്കുകയും അനേകം വിഭവങ്ങളുടെ കൂമ്പാരമായ അന്നകൂടം ഭഗവാന് സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
- മുറ്റത്ത് ചാണകമോ മണ്ണോ കൊണ്ട് ചെറിയ ഗോവർദ്ധനപർവ്വതം ഉണ്ടാക്കി മുകളിൽ കൃഷ്ണനെയും ചുറ്റും പശുക്കളെയും വെക്കുക.
- അത് പൂക്കളും പുല്ലും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുക.
- കുങ്കുമം, അക്ഷതം, പാൽ, മധുരം എന്നിവ കൊണ്ട് പൂജിക്കുക.
- കൃഷ്ണനാമം പാടി ഗോവർദ്ധനത്തിന് ഏഴ് പ്രദക്ഷിണം വെക്കുക.
- അനേകം വിഭവങ്ങളുടെ കൂമ്പാരമായ അന്നകൂടം ഭഗവാന് സമർപ്പിച്ച് പ്രസാദമായി പങ്കിടുക.
- പശുക്കളുണ്ടെങ്കിൽ കുളിപ്പിച്ച് അലങ്കരിച്ച് നന്നായി തീറ്റ നൽകുക.