Kartika Purnima · कार्तिक पूर्णिमा (देव दीपावली)
Tuesday, 24 November 2026 (New Delhi)
Story and significance
Kartika Purnima, also called Tripuri Purnima or Dev Deepawali, is the holiest full moon of the year. Lord Shiva destroyed the three demon cities of Tripurasura on this day, and the gods celebrated by lighting lamps on the ghats of Kashi. Lord Vishnu took the Matsya avatar on this day, and Guru Nanak Dev Ji was born on it. A holy dip and lighting lamps are especially blessed.
कार्तिक पूर्णिमा, जिसे त्रिपुरी पूर्णिमा या देव दीपावली भी कहते हैं, वर्ष की सबसे पवित्र पूर्णिमा है। इसी दिन भगवान शिव ने त्रिपुरासुर के तीन नगरों का नाश किया, और देवताओं ने काशी के घाटों पर दीपक जलाकर उत्सव मनाया। इसी दिन भगवान विष्णु ने मत्स्य अवतार लिया, और गुरु नानक देव जी का जन्म हुआ। पवित्र स्नान और दीपदान विशेष फलदायी हैं।
Muhurat
The holy bath is done before sunrise; lamps are lit in the evening (Pradosh kaal).
पवित्र स्नान सूर्योदय से पहले करें; दीपक शाम को (प्रदोष काल में) जलाएँ।
Samagri (what you need)
- Diyas, many of them, and ghee or oil
बहुत से दीपक और घी या तेल - Flowers and bilva leaves
फूल और बिल्व पत्र - Tulsi leaves
तुलसी दल - Things to donate: lamps, food, clothes
दान की वस्तुएँ: दीपक, अन्न, वस्त्र - Water and milk for the Moon
चंद्रमा के लिए जल और दूध
Puja vidhi, step by step
- Bathe before sunrise in a holy river, or with Ganga jal in your bath water.
सूर्योदय से पहले पवित्र नदी में, या नहाने के जल में गंगाजल डालकर, स्नान करें। - Worship Lord Shiva with bilva leaves and Lord Vishnu with tulsi.
बिल्व पत्र से भगवान शिव और तुलसी से भगवान विष्णु की पूजा करें। - Give lamps, food or clothes in charity.
दीपक, अन्न या वस्त्र दान करें। - In the evening, light as many lamps as you can at home, at a temple or on a river bank.
शाम को घर, मंदिर या नदी किनारे जितने हो सकें उतने दीपक जलाएँ। - Float a diya on the water if you are near a river, and offer arghya to the Moon.
नदी के पास हों तो जल में दीपक प्रवाहित करें और चंद्रमा को अर्घ्य दें।
Mantra
ॐ नमः शिवाय
Om Namah Shivaya
Do
- Donate lamps (deep daan).
दीपदान करें। - Read the Satyanarayan katha or the Shiva purana.
सत्यनारायण कथा या शिव पुराण पढ़ें।
Avoid
- Avoid non-vegetarian food and alcohol.
मांसाहार और मदिरा से दूर रहें।
Read in தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം
தமிழ்
திரிபுர பௌர்ணமி அல்லது தேவ தீபாவளி எனப்படும் கார்த்திகை பௌர்ணமி ஆண்டின் மிகப் புனிதமான பௌர்ணமி. இந்நாளில் சிவபெருமான் திரிபுராசுரனின் மூன்று நகரங்களை அழித்தார்; தேவர்கள் காசியின் படித்துறைகளில் தீபம் ஏற்றிக் கொண்டாடினர். இந்நாளில் விஷ்ணு மச்ச அவதாரம் எடுத்தார், குரு நானக் தேவ் ஜி பிறந்தார். புனித நீராடலும் தீபமேற்றலும் சிறப்பு; தமிழ்நாட்டில் கார்த்திகை தீபமும் இம்மாதத்தில்.
- சூரிய உதயத்துக்கு முன் புனித நதியில், அல்லது நீரில் கங்கை நீர் கலந்து நீராடவும்.
- வில்வத்தால் சிவபெருமானையும் துளசியால் மகாவிஷ்ணுவையும் வழிபடவும்.
- தீபம், உணவு அல்லது துணி தானம் செய்யவும்.
- மாலையில் வீட்டில், கோவிலில் அல்லது நதிக்கரையில் முடிந்த அளவு தீபங்கள் ஏற்றவும்.
- நதி அருகில் இருந்தால் நீரில் தீபம் மிதக்க விட்டு சந்திரனுக்கு அர்க்கியம் விடவும்.
తెలుగు
త్రిపుర పౌర్ణమి లేదా దేవ దీపావళి అని పిలిచే కార్తీక పౌర్ణమి సంవత్సరంలో అత్యంత పవిత్రమైన పౌర్ణమి. ఈ రోజు శివుడు త్రిపురాసురుని మూడు పురాలను నాశనం చేశాడు; దేవతలు కాశీ ఘాట్లలో దీపాలు వెలిగించి ఉత్సవం చేశారు. ఈ రోజు విష్ణువు మత్స్యావతారం ఎత్తాడు, గురునానక్ దేవ్ జీ జన్మించారు. పుణ్య స్నానం, దీపదానం విశేష ఫలదాయకం; తెలుగు నాట జ్వాలా తోరణం, కార్తీక దీపాలు.
- సూర్యోదయానికి ముందు పుణ్య నదిలో, లేదా స్నానపు నీటిలో గంగాజలం కలిపి, స్నానం చేయండి.
- మారేడు దళాలతో శివుని, తులసితో విష్ణువును పూజించండి.
- దీపాలు, అన్నం లేదా వస్త్రాలు దానం చేయండి.
- సాయంత్రం ఇంట్లో, ఆలయంలో లేదా నదీతీరంలో వీలైనన్ని దీపాలు వెలిగించండి.
- నది దగ్గర ఉంటే నీటిలో దీపం వదిలి చంద్రునికి అర్ఘ్యం ఇవ్వండి.
ಕನ್ನಡ
ತ್ರಿಪುರಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಅಥವಾ ದೇವ ದೀಪಾವಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಕಾರ್ತಿಕ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಹುಣ್ಣಿಮೆ. ಈ ದಿನ ಶಿವ ತ್ರಿಪುರಾಸುರನ ಮೂರು ಪುರಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದನು; ದೇವತೆಗಳು ಕಾಶಿಯ ಘಾಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಉತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿದರು. ಈ ದಿನ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರ ತಾಳಿದನು, ಗುರು ನಾನಕ್ ದೇವ್ ಜೀ ಜನಿಸಿದರು. ಪುಣ್ಯ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದೀಪದಾನ ವಿಶೇಷ ಫಲದಾಯಕ; ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವ.
- ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಪುಣ್ಯ ನದಿಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಸ್ನಾನದ ನೀರಿಗೆ ಗಂಗಾಜಲ ಬೆರೆಸಿ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ.
- ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯಿಂದ ಶಿವನನ್ನು, ತುಳಸಿಯಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ.
- ದೀಪ, ಅನ್ನ ಅಥವಾ ಬಟ್ಟೆ ದಾನ ಮಾಡಿ.
- ಸಂಜೆ ಮನೆ, ದೇವಾಲಯ ಅಥವಾ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ.
- ನದಿಯ ಬಳಿ ಇದ್ದರೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೀಪ ತೇಲಿಬಿಟ್ಟು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ನೀಡಿ.
മലയാളം
ത്രിപുരി പൂർണ്ണിമ അല്ലെങ്കിൽ ദേവദീപാവലി എന്നറിയപ്പെടുന്ന കാർത്തിക പൂർണ്ണിമ വർഷത്തിലെ ഏറ്റവും പവിത്രമായ വെളുത്തവാവാണ്. ഈ ദിവസം ശിവൻ ത്രിപുരാസുരന്റെ മൂന്ന് പുരങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചു; ദേവന്മാർ കാശിയിലെ കടവുകളിൽ വിളക്കുകൊളുത്തി ആഘോഷിച്ചു. ഈ ദിവസം വിഷ്ണു മത്സ്യാവതാരമെടുത്തു, ഗുരു നാനാക് ദേവ് ജി ജനിച്ചു. പുണ്യസ്നാനവും ദീപദാനവും വിശേഷഫലദായകം; കേരളത്തിൽ വൃശ്ചികത്തിലെ തൃക്കാർത്തിക ദീപവും ഇതേ ചൈതന്യം പങ്കിടുന്നു.
- സൂര്യോദയത്തിന് മുമ്പ് പുണ്യനദിയിൽ, അല്ലെങ്കിൽ കുളിവെള്ളത്തിൽ ഗംഗാജലം ചേർത്ത്, കുളിക്കുക.
- കൂവളത്തില കൊണ്ട് ശിവനെയും തുളസി കൊണ്ട് വിഷ്ണുവിനെയും പൂജിക്കുക.
- വിളക്കോ അന്നമോ വസ്ത്രമോ ദാനം ചെയ്യുക.
- സന്ധ്യക്ക് വീട്ടിലോ ക്ഷേത്രത്തിലോ നദീതീരത്തോ കഴിയുന്നത്ര വിളക്കുകൾ കൊളുത്തുക.
- നദിക്കരികിലാണെങ്കിൽ വെള്ളത്തിൽ വിളക്ക് ഒഴുക്കി ചന്ദ്രന് അർഘ്യം നൽകുക.