Vaikuntha Ekadashi · वैकुंठ एकादशी
Sunday, 20 December 2026 (New Delhi)
Story and significance
Vaikuntha Ekadashi, the Shukla Ekadashi of Margashirsha (Dhanurmasa), is the day the gates of Vaikuntha, Lord Vishnu's abode, are believed to open. At Srirangam, Tirumala and other Vishnu temples, devotees walk through the Vaikuntha Dwaram (Paramapada Vasal), the northern gate opened only on this day. Fasting and staying awake all night in prayer are believed to bring liberation.
वैकुंठ एकादशी, मार्गशीर्ष (धनुर्मास) की शुक्ल एकादशी, वह दिन है जब भगवान विष्णु के धाम वैकुंठ के द्वार खुलते हैं, ऐसी मान्यता है। श्रीरंगम, तिरुमला और अन्य विष्णु मंदिरों में भक्त वैकुंठ द्वार (परमपद वासल) से गुज़रते हैं, जो उत्तरी द्वार केवल इसी दिन खुलता है। व्रत और रात भर प्रार्थना में जागना मोक्ष देने वाला माना जाता है।
Muhurat
The Vaikuntha Dwaram opens before dawn; the fast runs from sunrise and is broken on Dwadashi morning.
वैकुंठ द्वार भोर से पहले खुलता है; व्रत सूर्योदय से रहता है और द्वादशी की सुबह खोला जाता है।
Samagri (what you need)
- Picture of Lord Vishnu or Venkateswara
भगवान विष्णु या वेंकटेश्वर का चित्र - Tulsi leaves picked the day before
एक दिन पहले तोड़े तुलसी दल - Yellow flowers
पीले फूल - Fruits for the fast
व्रत के लिए फल - Diya and incense
दीपक और धूप - Vishnu Sahasranama
विष्णु सहस्रनाम
Puja vidhi, step by step
- Wake before dawn, bathe and visit a Vishnu temple to pass through the Vaikuntha Dwaram if you can.
भोर से पहले उठकर स्नान करें और हो सके तो विष्णु मंदिर जाकर वैकुंठ द्वार से गुज़रें। - At home, worship Lord Vishnu with tulsi and yellow flowers.
घर पर तुलसी और पीले फूलों से भगवान विष्णु की पूजा करें। - Keep a fast through the day, with fruits if needed.
दिन भर व्रत रखें, ज़रूरत हो तो फलाहार। - Chant the Vishnu Sahasranama or 'Om Namo Narayanaya' through the day.
दिन भर विष्णु सहस्रनाम या 'ॐ नमो नारायणाय' जपें। - Stay awake at night with bhajans (jagaran), and break the fast on Dwadashi morning.
रात को भजनों के साथ जागरण करें, और द्वादशी की सुबह व्रत खोलें।
Mantra
ॐ नमो नारायणाय
Om Namo Narayanaya
Do
- Read the Vishnu Sahasranama or the Bhagavad Gita.
विष्णु सहस्रनाम या भगवद्गीता पढ़ें।
Avoid
- Do not eat rice or grains today.
आज चावल या अनाज न खाएँ।
Read in தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം
தமிழ்
மார்கழி (தனுர்மாதம்) சுக்ல ஏகாதசியான வைகுண்ட ஏகாதசி, மகாவிஷ்ணுவின் இருப்பிடமான வைகுண்டத்தின் வாசல்கள் திறக்கும் நாள் என்பது நம்பிக்கை. ஸ்ரீரங்கம், திருமலை மற்றும் பிற விஷ்ணு கோவில்களில், இந்நாளில் மட்டுமே திறக்கப்படும் வடக்கு வாசலான சொர்க்க வாசல் (பரமபத வாசல்) வழியே பக்தர்கள் செல்கின்றனர். விரதமும் இரவு முழுவதும் பிரார்த்தனையில் விழித்திருப்பதும் மோட்சம் தரும் என்பது நம்பிக்கை.
- விடியும் முன் எழுந்து நீராடி, முடிந்தால் விஷ்ணு கோவிலுக்குச் சென்று சொர்க்க வாசல் வழியே செல்லவும்.
- வீட்டில் துளசியாலும் மஞ்சள் மலர்களாலும் மகாவிஷ்ணுவை வழிபடவும்.
- நாள் முழுவதும் விரதம் இருக்கவும், தேவையானால் பழங்களுடன்.
- நாள் முழுவதும் விஷ்ணு சகஸ்ரநாமம் அல்லது 'ஓம் நமோ நாராயணாய' ஜபிக்கவும்.
- இரவில் பஜனையுடன் கண்விழித்து, துவாதசி காலை விரதம் முடிக்கவும்.
తెలుగు
మార్గశిర (ధనుర్మాసం) శుద్ధ ఏకాదశి అయిన వైకుంఠ ఏకాదశి (ముక్కోటి ఏకాదశి), శ్రీమహావిష్ణువు నివాసమైన వైకుంఠ ద్వారాలు తెరుచుకునే రోజని నమ్మకం. తిరుమల, శ్రీరంగం, భద్రాచలం వంటి విష్ణు ఆలయాల్లో, ఈ రోజు మాత్రమే తెరిచే ఉత్తర ద్వారమైన వైకుంఠ ద్వారం గుండా భక్తులు దర్శనం చేసుకుంటారు. ఉపవాసం, రాత్రంతా ప్రార్థనలో జాగరణ మోక్షాన్ని ఇస్తాయని నమ్మకం.
- తెల్లవారకముందే లేచి స్నానం చేసి, వీలైతే విష్ణు ఆలయానికి వెళ్ళి ఉత్తర ద్వార దర్శనం చేసుకోండి.
- ఇంట్లో తులసి, పసుపు పువ్వులతో శ్రీమహావిష్ణువును పూజించండి.
- రోజంతా ఉపవాసం ఉండండి, అవసరమైతే పండ్లతో.
- రోజంతా విష్ణు సహస్రనామం లేదా 'ఓం నమో నారాయణాయ' జపించండి.
- రాత్రి భజనలతో జాగరణ చేసి, ద్వాదశి ఉదయం ఉపవాసం విరమించండి.
ಕನ್ನಡ
ಮಾರ್ಗಶಿರ (ಧನುರ್ಮಾಸ) ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಯಾದ ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ (ಮುಕ್ಕೋಟಿ ಏಕಾದಶಿ), ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಧಾಮವಾದ ವೈಕುಂಠದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವ ದಿನ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ. ತಿರುಮಲ, ಶ್ರೀರಂಗಂ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ದಿನ ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯುವ ಉತ್ತರ ದ್ವಾರವಾದ ವೈಕುಂಠ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣೆ ಮೋಕ್ಷ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ.
- ಮುಂಜಾನೆಗೆ ಮೊದಲು ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ವೈಕುಂಠ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗಿ.
- ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಹೂವಿನಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ.
- ದಿನವಿಡೀ ಉಪವಾಸವಿರಿ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಹಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ.
- ದಿನವಿಡೀ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಅಥವಾ 'ಓಂ ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ' ಜಪಿಸಿ.
- ರಾತ್ರಿ ಭಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿ, ದ್ವಾದಶಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಉಪವಾಸ ಮುರಿಯಿರಿ.
മലയാളം
മാർഗ്ഗശീർഷ (ധനുമാസം) ശുക്ല ഏകാദശിയായ വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി (സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശി), മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വാസസ്ഥാനമായ വൈകുണ്ഠത്തിന്റെ വാതിലുകൾ തുറക്കുന്ന ദിവസമാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ശ്രീരംഗം, തിരുമല, കേരളത്തിലെ വിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഈ ദിവസം മാത്രം തുറക്കുന്ന വടക്കേ വാതിലായ സ്വർഗ്ഗവാതിലിലൂടെ ഭക്തർ കടന്നുപോകുന്നു. വ്രതവും രാത്രി മുഴുവൻ പ്രാർത്ഥനയിൽ ഉണർന്നിരിക്കുന്നതും മോക്ഷം നൽകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.
- പുലരും മുമ്പ് ഉണർന്ന് കുളിച്ച്, കഴിയുമെങ്കിൽ വിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി സ്വർഗ്ഗവാതിലിലൂടെ കടക്കുക.
- വീട്ടിൽ തുളസിയും മഞ്ഞപ്പൂക്കളും കൊണ്ട് മഹാവിഷ്ണുവിനെ പൂജിക്കുക.
- ദിവസം മുഴുവൻ വ്രതമെടുക്കുക, ആവശ്യമെങ്കിൽ പഴങ്ങളോടെ.
- ദിവസം മുഴുവൻ വിഷ്ണുസഹസ്രനാമമോ 'ഓം നമോ നാരായണായ' യോ ജപിക്കുക.
- രാത്രി ഭജനയോടെ ഉറക്കമൊഴിച്ച്, ദ്വാദശി രാവിലെ വ്രതം മുറിക്കുക.