Vishwakarma Puja · विश्वकर्मा पूजा
Friday, 17 September 2027 (New Delhi)
Story and significance
Vishwakarma Puja honours Lord Vishwakarma, the divine architect and craftsman of the gods. He built Lanka of gold, Dwarka for Krishna, Indraprastha for the Pandavas and Hastinapur, and made the weapons of the gods, including Vishnu's chakra and Shiva's trident. Unlike most festivals, it is fixed by the sun: on Kanya Sankranti, usually 17 September. Workers, engineers, artisans and factories in Bengal, Bihar, Jharkhand, Odisha, Assam and elsewhere worship their tools and machines and pray for safety and skill; in the south, tools are worshipped on Ayudha Puja in Navratri.
विश्वकर्मा पूजा देवताओं के दिव्य वास्तुकार और शिल्पी भगवान विश्वकर्मा का सम्मान करती है। उन्होंने सोने की लंका, कृष्ण की द्वारका, पांडवों का इंद्रप्रस्थ और हस्तिनापुर बनाए, और देवताओं के अस्त्र, विष्णु का चक्र और शिव का त्रिशूल भी गढ़े। अधिकतर त्योहारों से अलग, यह सूर्य से तय होती है: कन्या संक्रांति को, सामान्यतः 17 सितंबर। बंगाल, बिहार, झारखंड, ओडिशा, असम आदि में कारीगर, इंजीनियर, शिल्पी और कारखाने अपने औजारों और मशीनों की पूजा कर सुरक्षा और कौशल की प्रार्थना करते हैं; दक्षिण में नवरात्रि की आयुध पूजा पर औजार पूजे जाते हैं।
Muhurat
Puja on Kanya Sankranti (usually 17 September), in the daytime after the sankranti moment.
पूजा कन्या संक्रांति (सामान्यतः 17 सितंबर) को, संक्रांति क्षण के बाद दिन में।
Samagri (what you need)
- A picture or idol of Vishwakarma
विश्वकर्मा का चित्र या प्रतिमा - Your tools, machines and vehicles, cleaned
अपने साफ किए औजार, मशीनें और वाहन - Flowers, kumkum, akshat and sandalwood
फूल, रोली, अक्षत और चंदन - Fruits and sweets
फल और मिठाई - A ghee lamp and incense
घी का दीपक और धूप
Puja vidhi, step by step
- Clean the workshop, office or tools and machines, and decorate them with flowers.
कारखाना, दफ्तर या औजार और मशीनें साफ कर फूलों से सजाएँ। - Set up Vishwakarma's picture and worship him with flowers, kumkum and akshat.
विश्वकर्मा का चित्र स्थापित कर फूल, रोली और अक्षत से पूजा करें। - Apply tilak to tools, machines and vehicles and offer flowers to them.
औजारों, मशीनों और वाहनों पर तिलक लगाकर फूल चढ़ाएँ। - Pray for skill, safety at work and good work; do aarti.
कौशल, काम में सुरक्षा और अच्छे काम की प्रार्थना कर आरती करें। - Share prasad with all co-workers; in many places tools are rested for the day and kites are flown.
सभी सहकर्मियों के साथ प्रसाद बाँटें; कई जगह आज औजारों को विश्राम दिया जाता है और पतंगें उड़ाई जाती हैं।
Mantra
ॐ विश्वकर्मणे नमः
Om Vishwakarmane Namah
Do
- Check the safety of your machines and tools as part of the puja.
पूजा के साथ अपनी मशीनों और औजारों की सुरक्षा भी जाँचें।
Avoid
- Do not use the worshipped tools for the rest of the day, as is the custom.
परंपरा के अनुसार पूजे गए औजारों का आज बाकी दिन उपयोग न करें।
Read in தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം
தமிழ்
விஸ்வகர்மா பூஜை, தேவர்களின் தெய்வீகச் சிற்பியும் கட்டடக் கலைஞருமான விஸ்வகர்மாவைப் போற்றுகிறது. அவர் தங்க இலங்கை, கிருஷ்ணரின் துவாரகை, பாண்டவரின் இந்திரப்பிரஸ்தம், அஸ்தினாபுரம் ஆகியவற்றைக் கட்டினார்; விஷ்ணுவின் சக்கரம், சிவனின் திரிசூலம் உட்பட தேவர்களின் ஆயுதங்களைச் செய்தார். பெரும்பாலான பண்டிகைகளைப் போலன்றி இது சூரியனால் நிர்ணயம்: கன்னி சங்கராந்தி, பொதுவாக செப்டம்பர் 17. வங்காளம், பீகார், ஒடிசா, அசாம் போன்ற இடங்களில் தொழிலாளர்கள், பொறியாளர்கள், கைவினைஞர்கள் கருவிகளையும் இயந்திரங்களையும் பூஜிக்கிறார்கள்; தெற்கில் நவராத்திரி ஆயுத பூஜையில் கருவிகள் பூஜிக்கப்படுகின்றன.
- பணிமனை, அலுவலகம் அல்லது கருவிகள், இயந்திரங்களைச் சுத்தம் செய்து பூக்களால் அலங்கரியுங்கள்.
- விஸ்வகர்மாவின் படம் வைத்துப் பூக்கள், குங்குமம், அட்சதையால் பூஜியுங்கள்.
- கருவிகள், இயந்திரங்கள், வாகனங்களுக்குத் திலகமிட்டுப் பூ சாற்றுங்கள்.
- திறமை, பணியில் பாதுகாப்பு, நல்ல வேலைக்கு வேண்டி ஆரத்தி எடுங்கள்.
- சக ஊழியர்கள் அனைவருடனும் பிரசாதம் பகிருங்கள்; பல இடங்களில் இன்று கருவிகளுக்கு ஓய்வு, பட்டம் விடுதல் உண்டு.
తెలుగు
విశ్వకర్మ పూజ, దేవతల దివ్య వాస్తుశిల్పి, శిల్పకారుడు అయిన విశ్వకర్మను గౌరవిస్తుంది. ఆయన బంగారు లంక, కృష్ణుని ద్వారక, పాండవుల ఇంద్రప్రస్థం, హస్తినాపురం నిర్మించాడు; విష్ణువు చక్రం, శివుని త్రిశూలంతో సహా దేవతల ఆయుధాలు తయారుచేశాడు. చాలా పండుగల్లా కాకుండా ఇది సూర్యునిపై ఆధారపడుతుంది: కన్యా సంక్రాంతి, సాధారణంగా సెప్టెంబర్ 17. బెంగాల్, బీహార్, ఒడిశా, అస్సాం వంటి చోట్ల కార్మికులు, ఇంజనీర్లు, కళాకారులు తమ పనిముట్లు, యంత్రాలను పూజిస్తారు; దక్షిణాన నవరాత్రుల్లో ఆయుధ పూజ నాడు పనిముట్లను పూజిస్తారు.
- వర్క్షాప్, ఆఫీసు లేదా పనిముట్లు, యంత్రాలను శుభ్రం చేసి పూలతో అలంకరించండి.
- విశ్వకర్మ చిత్రం ఉంచి పూలు, కుంకుమ, అక్షతలతో పూజించండి.
- పనిముట్లు, యంత్రాలు, వాహనాలకు బొట్టు పెట్టి పూలు సమర్పించండి.
- నైపుణ్యం, పనిలో భద్రత, మంచి పని కోసం ప్రార్థించి హారతి ఇవ్వండి.
- సహోద్యోగులందరితో ప్రసాదం పంచుకోండి; చాలా చోట్ల ఈ రోజు పనిముట్లకు విశ్రాంతి, గాలిపటాలు ఎగరేస్తారు.
ಕನ್ನಡ
ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಪೂಜೆ, ದೇವತೆಗಳ ದಿವ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿಯಾದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಚಿನ್ನದ ಲಂಕೆ, ಕೃಷ್ಣನ ದ್ವಾರಕೆ, ಪಾಂಡವರ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ, ಹಸ್ತಿನಾಪುರ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಕ್ರ, ಶಿವನ ತ್ರಿಶೂಲ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇವತೆಗಳ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಬ್ಬಗಳಂತಲ್ಲದೆ ಇದು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ನಿರ್ಧಾರ: ಕನ್ಯಾ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17. ಬಂಗಾಳ, ಬಿಹಾರ, ಒಡಿಶಾ, ಅಸ್ಸಾಂ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಇಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಉಪಕರಣ, ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿಯ ಆಯುಧ ಪೂಜೆಯಂದು ಉಪಕರಣಗಳ ಪೂಜೆ.
- ಕಾರ್ಯಾಗಾರ, ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ಉಪಕರಣ, ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ.
- ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಚಿತ್ರ ಇಟ್ಟು ಹೂವು, ಕುಂಕುಮ, ಅಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ.
- ಉಪಕರಣ, ಯಂತ್ರ, ವಾಹನಗಳಿಗೆ ತಿಲಕ ಇಟ್ಟು ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ.
- ಕೌಶಲ, ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಆರತಿ ಮಾಡಿ.
- ಎಲ್ಲ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸಾದ ಹಂಚಿ; ಅನೇಕ ಕಡೆ ಇಂದು ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ಗಾಳಿಪಟ ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.
മലയാളം
വിശ്വകർമ്മ പൂജ, ദേവന്മാരുടെ ദിവ്യ വാസ്തുശില്പിയും ശില്പിയുമായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ ആദരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം സ്വർണ്ണ ലങ്ക, കൃഷ്ണന്റെ ദ്വാരക, പാണ്ഡവരുടെ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം, ഹസ്തിനപുരം എന്നിവ നിർമ്മിച്ചു; വിഷ്ണുവിന്റെ ചക്രവും ശിവന്റെ ത്രിശൂലവും ഉൾപ്പെടെ ദേവന്മാരുടെ ആയുധങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി. മിക്ക ഉത്സവങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ഇത് സൂര്യനെ ആശ്രയിച്ചാണ്: കന്നി സംക്രാന്തി, സാധാരണയായി സെപ്റ്റംബർ 17. ബംഗാൾ, ബിഹാർ, ഒഡീഷ, അസം തുടങ്ങിയിടങ്ങളിൽ തൊഴിലാളികളും എഞ്ചിനീയർമാരും കരകൗശലക്കാരും ഉപകരണങ്ങളും യന്ത്രങ്ങളും പൂജിക്കുന്നു; കേരളത്തിൽ വിശ്വകർമ്മ ദിനമായും നവരാത്രിയിലെ ആയുധപൂജയായും ആചരിക്കുന്നു.
- പണിശാല, ഓഫീസ് അല്ലെങ്കിൽ ഉപകരണങ്ങളും യന്ത്രങ്ങളും വൃത്തിയാക്കി പൂക്കൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുക.
- വിശ്വകർമ്മാവിന്റെ ചിത്രം വെച്ച് പൂക്കൾ, കുങ്കുമം, അക്ഷതം എന്നിവ കൊണ്ട് പൂജിക്കുക.
- ഉപകരണങ്ങൾക്കും യന്ത്രങ്ങൾക്കും വാഹനങ്ങൾക്കും തിലകം ചാർത്തി പൂക്കൾ അർപ്പിക്കുക.
- വൈദഗ്ധ്യം, ജോലിയിൽ സുരക്ഷ, നല്ല പ്രവൃത്തി എന്നിവയ്ക്കായി പ്രാർത്ഥിച്ച് ആരതി ചെയ്യുക.
- എല്ലാ സഹപ്രവർത്തകരുമായും പ്രസാദം പങ്കിടുക; പലയിടത്തും ഇന്ന് ഉപകരണങ്ങൾക്ക് വിശ്രമം, പട്ടം പറത്തലും ഉണ്ട്.